ΜΙΚΡΟΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΟΣ Υ

Τι είναι τα μικροελλείμματα του χρωμοσώματος Υ, ποια η συχνότητα εμφάνισης

Τα μικροελλείμματα του Υ-χρωμοσώματος αποτελούν τη δεύτερη πιο συχνή γενετική αιτία ανδρικής υπογονιμότητας, μετά το σύνδρομο Klinefelter.

Εμφανίζονται με συχνότητα περίπου σε 1 στα 4000 άτομα του γενικού πληθυσμού, αλλά η συχνότητά τους αυξάνεται σημαντικά στους υπογόνιμους άντρες (5-10% στους ολιγοσπερμικούς και 10-15% στους αζωοσπερμικούς άντρες).

Τα μικροελλείμματα ανιχνεύονται κυρίως στην περιοχή του “παράγοντα αζωοσπερμίας” (azoospermia factor, AZF), η οποία περιέχει διάφορα γονίδια με θεμελιώδη ρόλο στην παραγωγή και την ωρίμανση των σπερματοζωαρίων.

Η περιοχή AZF χωρίζεται σε τρεις υποπεριοχές, τις AZFa, AZFb και AZFc. Οι περιοχές AZFa και AZFb είναι απαραίτητες για την έναρξη της σπερματογένεσης, ενώ η περιοχή AZFc είναι ζωτικής σημασίας για την φυσιολογική διαδικασία της σπερματογένεσης.

Στην πλειοψηφία τους, σε ποσοστό 79%, τα μικροελλείμματα βρίσκονται στην περιοχή AZFc. Τα μικροελλείμματα στην περιοχή AZFa οδηγούν στο “Sertoli cell–only syndrome”, μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την παρουσία κυττάρων Sertoli στους όρχεις και την απουσία σπερματοζωαρίων κατά την εκσπερμάτιση.

Το γονίδιο DBY, το οποίο εκφράζεται στους όρχεις, εμπλέκεται στην ανάπτυξη των γεννητικών κυττάρων, ενώ έλλειμμα στο γονίδιο USP9Y οδηγεί σε ολιγοσπερμία ή αζωοσπερμία.

Τα μικροελλείμματα στην περιοχή AZFb μπορεί να προκαλέσουν παθολογική σπερματογένεση, αποδεικνύοντας ότι η περιοχή αυτή είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της γονιμότητας.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα γονίδια PRY της περιοχής AZFb ελέγχουν την απόπτωση των μη φυσιολογικών σπερματοζωαρίων, μπορούμε να εξηγήσουμε την μειωμένη ποιότητα του σπέρματος σε περίπτωση ελλείμματος στην περιοχή τους.

Όσον αφορά την περιοχή AZFc, τα γονίδια DAZ φαίνεται να έχουν διάφορες επιδράσεις στη διαδικασία της σπερματογένεσης, επειδή εκφράζονται σε όλα τα στάδια ανάπτυξης των γεννητικών κυττάρων.

Έλλειμμα των γονιδίων DAZ μπορεί να οδηγήσει σε διάφορους φαινοτύπους, από ολιγοσπερμία έως αζωοσπερμία.

Τέλος, σχεδόν το 12% των περιπτώσεων μη-αποφρακτικής αζωοσπερμίας, καθώς και το 6% των περιπτώσεων σοβαρής ολιγοσπερμίας προκαλούνται από μικροελλείμματα της περιοχής AZFc.

Πώς γίνεται η διάγνωση των μικροελλειμμάτων του χρωμοσώματος

Η γενετική συμβουλευτική είναι υποχρεωτική για την παροχή πληροφοριών σχετικά με τον κίνδυνο απόκτησης άρρενος τέκνου με παθολογική σπερματογένεση.

Σε περίπτωση μερικού ελλείμματος των περιοχών AZFa, AZFb ή AZFc, η γενετική συμβουλή είναι επίσης απαραίτητη για τα άλλα άρρενα μέλη της οικογένειας, καθώς η μετάδοση αυτού του τύπου των ελλειμμάτων έχει αναφερθεί στη βιβλιογραφία.

Το πλήρες έλλειμμα των περιοχών AZFa, AZFb και AZFbc είναι γενικά ασυμβίβαστο με την παραγωγή σπέρματος, επομένως η γενετική ανάλυση της οικογένειας δεν ενδείκνυται.

H γενετική ανάλυση των μικροελλειμμάτων του Υ-χρωμοσώματος στο εργαστήριό μας πραγματοποιείται με τη βοήθεια ειδικών δεικτών οι οποίοι προτείνονται από την European Academy of Andrology (EAA) και το European Quality Monitoring Network Group (EMQN), επιτρέποντας την ανίχνευση πιθανών ελλειμμάτων των περιοχών AZFa, AZFb και AZFbc.

Leave a Reply